Dieta bogatobiałkowa

Zastosowanie:

• w przypadku wyniszczenia organizmu,
• w okresie rekonwalescencji np. po zabiegu chirurgicznym, po udarze mózgu,
• przy silnych/rozległych oparzeniach,
• w przypadku rozległych zranień,
• w chorobach nowotworowych,
• przy wyrównanej marskości wątroby,
• w przewlekłym aktywnym zapaleniem wątroby,
• w zespole nerczycowym,
• przy dializie,
• w przypadku przewlekłej niewydolności krążenia – w zależności od stopnia niewydolności,
• w chorobie Cushinga,
• w nadczynności i niedoczynności tarczycy,
• w chorobach przebiegających z długotrwałą, wysoką gorączką.

Zalecenia:

• jest modyfikacją diety lekkostrawnej, przy jednoczesnym zwiększeniu ilości podaży białka – 1,5-2,0 g białka/kg n.m.c./dobę lub 100-130g białka na dobę,
• wartość energetyczna i odżywcza diety powinna być dopasowana masy ciała i stanu fizjologicznego pacjenta; w przypadku ciężkiego wyniszczenia organizmu wartość energetyczna powinna być wyższa, natomiast w przypadku chorych leżących, bez gorączki zalecana jest wartość energetyczna na poziomie 2000 kcal,
• w uzasadnionych przypadkach zaleca się stosowanie doustnych odżywek białkowych lub wykorzystanie do przygotowania posiłków odżywek białkowych w proszku.

Stosowane techniki kulinarne:

• gotowanie tradycyjne lub na parze,
• duszenie,
• pieczenie bez dodatku tłuszczu, np. w folii aluminiowej, w rękawach do pieczenia, pergaminie, naczyniach żaroodpornych oraz w piecach konwekcyjnych.

Najważniejsze zasady:

• Spożywaj 4-5 posiłków dziennie, w regularnych odstępach czasowych (co 2-3 godziny). Ostatni posiłek spożywaj 2-3 godziny przed snem.
• Zadbaj o źródła białka w każdym posiłku – aż 2/3 białka powinno pochodzić z produktów zwierzęcych (chude rodzaje mięs, chude i tłuste ryby, chudytwaróg, jajka, skyr, mleko/kefir/jogurt naturalny o mniejszej zawartości tłuszczu, mozzarella light)
• Ogranicz spożycie soli w diecie! – spożycie dużej ilości produktów zawierających białko, zwłaszcza przetworzonych (z mięs, drobiu, ryb),zwiększa spożycie spodu do ponad 2g. W takim przypadku wskazane jest ograniczenie bądź wykluczenie z diety soli kuchennej oraz produktów z jej dodatkiem. Spożycie soli ze wszystkich produktów nie powinno przekraczać 5g/dobę.
• Dokładnie przeżuwaj pokarmy.
• Spożywaj posiłki o umiarkowanej temperaturze, aby nie podrażniać przewodu pokarmowego. Unikaj spożywania potraw gorących i zimnych.
• Stosuj regularną aktywność fizyczną.
• Stosuj techniki, dzięki którym błonnik pokarmowy będzie lepiej tolerowany:
  • usuwaj skórki i pestki z warzyw i owoców, oddzielaj i usuwaj twarde i zwłókniałe części roślin (np. z fasolki, szparagów czy kalarepy),
  • wydłużaj czas gotowania,
  • rozdrabniaj np. przez miksowanie, przecieranie przez sito.
• Wyeliminuj używki.

Tabela produktów zalecanych i niewskazanych w diecie bogatobiałkowej:

Grupa produktów	Produkty wskazane	Produkty niewskazane
Produkty zbożowe	Pieczywo pszenne Drobne kasze: manna, kuskus. Jaglana, jęczmienna Płatki: ryżowe, kukurydziane, owsiane błyskawiczne; biały ryż, jasny makaron	Pieczywo pełnoziarniste oraz z dodatkiem pestek i nasion, Grubo ziarniste kasze: pęczak, gryczana, bulgur; Płatki: owsiane górskie, żytnie; brązowy ryż, pełnoziarnisty makaron
Warzywa	Marchew, seler, pietruszka, burak, batat, ziemniak, botwina, szpinak, sałata, roszponka, cykoria, rukola, pomidor bez skórki	Warzywa mające działanie wzdymające: cebula, czosnek, por, brokuł, kalafior, brukselka, kapusta, papryka, ogórek, rzodkiew, szczypior, kukurydza, groch, soczewica, ciecierzyca, fasola
Owoce	Dojrzałe, obrane ze skórki (najlepiej w formie musów): banany, jabłka, brzoskwinie, awokado, jagody, arbuz bez pestek, maliny, truskawki	Gruszki, śliwki, agrest, czereśnie, winogron, pomarańcze, mandarynki, grejfrut, kiwi, owoce suszone
Nasion, pestki, orzechy	Kleik z siemienia lnianego lub nasion chia	Orzechy, masło orzechowe, wiórki migdałowe i kokosowe
Jaja, mięso, ryby i ich przetwory	Kurczak, indyk, schab, królik, chude wędliny, chuda kiełbasa szynkowa, dorsz, mintaj, morszczuk, w niewielkich ilościach jeśli są dobrze tolerowane: łosoś, tuńczyk, pstrąg, makrela, Jaja gotowane na miękko, omlet, jajecznica na wodzie lub na parze.	Wieprzowina, baranina, kaczka, gęś, boczek, pasztet, salceson, tłuste wędliny i kiełbasy, wędzone podroby. Tłuste ryby, konserwy rybne, ryby surowe. Surowe jaja, gotowane na twardo, smażone, majonez.
Mleko i produkty mleczne	Mleko do 2% tłuszczu, zsiadłe mleko, kefir, maślanka, jogurt naturalny, twaróg chudy lub półtłusty.	Ser żółty, topiony, pleśniowy, typu Feta, śmietana
Tłuszcze	Masło, masło z dodatkiem oleju roślinnego, wysoko gatunkowe margaryny, oleje roślinne z wyłączeniem oleju palmowego i kokosowego.	Margaryny twarde, olej palmowy, olej kokosowy, żywność zawierająca utwardzone izomery tłuszczów trans,
Cukier i wyroby cukiernicze	Miód, dżemy niskosłodzone bez pestek, musy, galaretki,biszkopty, ciasto kruche, produkty bez lub z małą ilością cukru	Wyroby cukiernicze: pączki, drożdżówki, ciasta z kremem, chałwa, słodycze z orzechami, czekolady, lody kremowe, bita śmietana.
Napoje	Woda niegazowana, słabe napary herbaciane i kawowe, kompoty, kisiele, słabe kakao.	Mocna kawa oraz herbata, czekolada do picia, słodzone soki, napoje alkoholowe, napoje gazowane.
Przyprawy	Koperek, kminek, majeranek, lubczyk, bazylia, anyż, cynamon.	Pieprz, ostra papryka, papryka wędzona, ocet, chrzan, musztarda.

Przykładowy jadłospis:

Śniadanie: Pieczywo z twarożkiem i warzywami

Śniadanie II: koktajl z jogurtu naturalnego i banana

Obiad: Filet z kurczaka gotowany, ziemniaczki, mizeria na jogurcie naturalnym.

Podwieczorek: serek wiejski z pomidorem bez skórki

Kolacja: tortilla z chudą wędliną, sałatą, pomidorem

Śniadanie I: Omlet z jajek, warzyw i chudej wędliny.

Śniadanie II: Serek wiejski z borówkami

Obiad: Filet z dorsza z kaszą kuskus i gotowaną marchewką

Podwieczorek: Jogurt naturalny typu skyr z bananem i biszkoptem

Kolacja: Tortilla z pastą z twarogu i buraka

Dietetyk kliniczny: Aleksandra Orłowska