Dieta o kontrolowanej zawartości kwasów tłuszczowych

2025-08-19 Drukuj widoczne
2025-08-19 SCM

Zastosowanie:

  • w chorobach układu sercowo-naczyniowego, w tym w miażdżycy,
  • w hiperlipidemiach oraz z przewlekłymi zespołami wieńcowymi.

Dieta o kontrolowanej zawartości kwasów tłuszczowych to sposób żywienia, który polega na ograniczaniu spożycia tłuszczów, szczególnie tych nasyconych, w celu obniżenia poziomu lipidów w surowicy krwi, co ma znaczenie w profilaktyce i leczeniu chorób układu krążenia.

Zalecenia:

  • jest to modyfikacja diety podstawowej,
  • modyfikacja w stosunku do diety podstawowej polega na zmniejszeniu zawartości kwasów tłuszczowych nasyconych i częściowym ich zastąpieniu kwasami tłuszczowymi wielo- i jednonienasyconymi,
  • należy ograniczyć zawartość cholesterolu w diecie,
  • należy eliminować produkty będące źródłem izomerów trans kwasów tłuszczowych,

Stosowane techniki kulinarne:

  • gotowanie tradycyjne lub na parze,
  • duszenie bez wcześniejszego obsmażania,
  • pieczenie bez dodatku tłuszczu, np. w folii aluminiowej, w rękawach do pieczenia, pergaminie, naczyniach żaroodpornych oraz w piecach konwekcyjnych,
  • grillowanie bez dodatku tłuszczu, na patelni grillowej lub grillu elektrycznym.

Najważniejsze zasady:

  • Spożywaj 4-5 posiłków dziennie, w regularnych odstępach czasowych (co 2-3 godziny). Ostatni posiłek spożywaj 2-3 godziny przed snem.
  • Dokładnie przeżuwaj pokarmy.
  • Spożywaj posiłki o umiarkowanej temperaturze, aby nie podrażniać przewodu pokarmowego. Unikaj spożywania potraw gorących i zimnych.
  • Stosuj regularną aktywność fizyczną.
  • Wyeliminuj używki.

Produkty zalecane i niewskazane w diecie o kontrolowanej zawartości kwasów tłuszczowych:

Grupa produktówProdukty wskazaneProdukty niewskazane
Produkty zbożowePieczywo pełnoziarniste oraz z dodatkiem pestek i nasion, Grubo ziarniste kasze: pęczak, gryczana, bulgur; Płatki: owsiane górskie, żytnie; brązowy ryż, pełnoziarnisty makaronPieczywo pszenne Drobne kasze: manna, kuskus. Jaglana, jęczmienna Płatki: ryżowe, kukurydziane, owsiane błyskawiczne; biały ryż, jasny makaron
WarzywaWarzywa świeże, mrożone, w postaci soków: marchew, seler, pietruszka, burak, batat, ziemniak, botwina, szpinak, sałata, roszponka, cykoria, rukola, pomidor, brokuł, kalafior, brukselka, ogórek, rzodkiew, szczypior, kukurydza, groch, soczewica, ciecierzyca, fasolaWarzywa zasmażane.
OwoceŚwieże: banany, jabłka, brzoskwinie, awokado, jagody, arbuz bez pestek, maliny, truskawki, gruszki, śliwki, agrest, winogron, pomarańcze, mandarynki, grejfrut, kiwiOwoce w syropach, suszone.
Nasion, pestki, orzechyDozwolone w umiarkowanych ilościach: kleik z siemienia lnianego lub nasion chia, orzechy: laskowe, włoskie, nasiona: dynia, słonecznikOrzechy solone
Jaja, mięso, ryby i ich przetworyKurczak, indyk, schab, królik, chude wędliny, chuda kiełbasa szynkowa, Ryby chude słodkowodne oraz ryby morskie bogate w tłuszcze zawierające n-3 (EPA i DHA); makrela, tuńczyk, sardynka, łosoś, śledź Dozwolone w umiarkowanych ilościach: jaja gotowane, jaja na miękko, jajecznica.Wieprzowina, baranina, kaczka, gęś, boczek, pasztet, salceson, tłuste wędliny i kiełbasy, wędzone podroby. Tłuste ryby, konserwy rybne, ryby surowe. Jajka smażone.
Mleko i produkty mleczneMleko poniże 2% tłuszczu, jogurt naturalny, twaróg chudy.Ser żółty, topiony, pleśniowy, typu Feta, śmietana
TłuszczeW ograniczonych ilościach: masło, masło z dodatkiem oleju roślinnego, wysoko gatunkowe margaryny, oleje roślinne z wyłączeniem oleju palmowego i kokosowego.Margaryny twarde, olej palmowy, olej kokosowy, żywność zawierająca utwardzone izomery tłuszczów trans,
Cukier i wyroby cukierniczeMiód, dżemy niskosłodzone bez pestek, musy, galaretki,biszkopty.Wyroby cukiernicze: ciastka, batoniki, pączki,
NapojeWoda niegazowana, herbata, kawa, kompoty, kisiele,Mocna kawa oraz herbata, czekolada do picia, słodzone soki, napoje alkoholowe, napoje gazowane, kakao.
PrzyprawyPrzyprawy korzenneOcet

Przykładowy jadłospis:

Śniadanie: Kanapki z pieczywa razowego z chudą wędliną i warzywami

Śniadanie II: Jogurt typu skyr z malinami i nasionami chia

Obiad: Filet z kurczaka gotowany, kasza gryczana, mizeria na jogurcie naturalnym.

Podwieczorek: garść migdałów

Kolacja: Sałatka z tuńczykiem i warzywami (bez majonezu)

Śniadanie I: Płatki owsiane na chudym mleku z owocami i orzechami

Śniadanie II: Garść orzechów

Obiad: Chuda ryba pieczona w rękawie, ziemniaczki, surówka z marchewki

Podwieczorek: Dowolny owoc

Kolacja: Zupa warzywna z chudym mięsem.

Dietetyk kliniczny: Aleksandra Orłowska